حاكم بوشهر نگاشت كه امروز از دولت خود مأمور به خروج از بوشهر هستم و بعضى از اثاث منزل خود كه بردن آنها صعب است در منزل شما به وديعه مىگذارم ، دريابيگى مسئول او را قبول نمود و اشياء را بياورده ، تحويل بدادند « 1 » و باليوز روز هفدهم « 2 » آن ماه به وداع دريابيگى آمده ، مراجعت به منزل خود نمود و بيرق دولت خود را فرود آورده ، از بوشهر بيرون رفته ، وارد كشتى گشت و از اين كار خاطر اهالى بوشهر آشفته و پريشان گرديد و روز بيست و يكم اين ماه سه كشتى جنگى انگليس وارد خور يعنى لنگرگاه بوشهر گرديد و تا روز چهارم ربيع دويم « 3 » سى كشتى جنگى درخور بوشهر آمده ، لنگر انداخت و چندين كشتى ديگر در نواحى بصره و بغداد براى خريدن غله و علوفه و گوسفند روانه شدند و سردار كل كشتيهاى جنگى دولت بهيه انگليس « اترم » « 4 » بود و سپاه آنها دوهزار و دويست و هفتاد نفر توپچى و سرباز لندنى كه آنها را سفيدپوست گويند بود و سه هزار و چهارصد نفر سرباز هندى و سه هزار و هفتصد و پنجاه سپاه چريك و خدمتكار بود و هزار و صد و پنجاه سر اسب سوارى و چهارصد و پنجاه سر گاو ارابه‌كش براى كشيدن كالسكه و از جهازات مزبور « 5 » ، هشت كشتى آتشى دولتى بود و هفت كشتى آتشى كه از تجار اجاره داشتند و از اين ازدحام گويا شهرى بر روى دريا آباد گرديد و چون ورود كشتيهاى جنگى دولت انگليس بىاخبار سابقه بود ، امناى دولت عليه ايران ، سپاهى براى دفع آنها ، در بندر بوشهر حاضر نداشتند مگر آنكه محمد على خان « 6 » سرتيپ فوج قراچه‌داغى با دو سه دسته سرباز در بوشهر توقف داشت [ كه ] در روز پنجم ماه ربيع دويم « 7 » وفات يافت و سربازها بىسردار بماندند و رستم خان برادرش تكفل سربازها [ را ] نمود و مهدى خان سرهنگ فوج نهاوندى در بوشهر بود و فوجى كامل نداشت و در آن وقت مهدى خان و دريابيگى صورت واقعه را خدمت نواب و الا مؤيد الدوله نگاشتند كه سپاه انگليس در كشتيهاى بادى و آتشى درخور بوشهر يك فرسخى ايستاده ، آماده جنگ مىباشند و ما را نه سپاهى به اندازه و نه جنگ را از جانب دولت اجازت است ، نواب و الا به تدارك كارزار پرداخت و محمد قلى خان ايل [ خانى ] « 8 » فارس و لطف على خان سرتيپ فوج قشقائى « 9 » برادرزاده ايل [ خانى ] با فوج سرباز و هزار نفر سوار قشقائى و چهار ارابه توپ روانه نواحى دشتى فرمود كه متوقف گشته ، وقت ضرورت حاضر باشند و در روز هشتم ماه ربيع دويم ، شجاع الملك مهر على خان نورى شيرازى به عزم رزم انگليس از شيراز ، خيمه بيرون زده در باغ جهان‌نما « 10 » نقل مكان نمود و فوج سرباز خاصه و فوج سرباز چهارم و نيمه‌اى از فوج سرباز شيرازى و صد نفر سوار غلام ديوانى و چهار ارابه توپ و يك ارابه خمپاره و قورخانه به سردارى شجاع الملك ، بعضى از راه كازرون و بعضى از فيروزآباد روانه بوشهر شدند و

--> ( 1 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 10 ، ص 719 ، حقايق الاخبار ، ص 197 ، ناسخ التواريخ ، ج 4 ، ص 246 . ( 2 ) . در متن : ( هفتدهم ) . ( 3 ) . برابر با 2 دسامبر 1856 . ( 4 ) . Outram . ر ك : روضة الصفا ، ج 10 ، ص 719 . ( 5 ) . در متن : ( مذبور ) . ( 6 ) . ر ك : ناسخ التواريخ ، ج 4 ، ص 247 ، روضة الصفا ، ج 10 ، ص 720 ، حقايق الاخبار ، ص 199 . ( 7 ) . برابر با 3 دسامبر 1856 ، ر ك : ناسخ التواريخ ، ج 4 ، ص 247 . ( 8 ) . در متن : خانگى . ( 9 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 10 ، ص 720 ، ناسخ التواريخ ، ج 4 ، ص 248 . ( 10 ) . ر ك : آثار العجم ، ص 517 : در حدود تكيه حافظيه .